Diyabet ve spor – kısa bir kullanım kılavuzu

1. İnsülin miktarını azaltın

İnsülin tedavisini fiziksel aktiviteden önce, aktivite sırasında ve sonrasında doğru şekilde ayarlamak için şu sorular önemlidir:

• Ne zaman fiziksel olarak aktif olmak istiyorum? (Bolus mu, bazal oran mı etki ediyor?)

• O anda ne kadar insülin etkilidir?

• Ne kadar azaltmam gerekiyor:

  • –Bolusta, spora başlamaya kalan süreye göre %50–90
  • –Bazal oranı spora başlamadan en az 1–2 saat önce azaltın

• Ne kadar süre ve ne yoğunlukta hareket etmek istiyorum?

  • –Hareket ne kadar yoğunsa, yüzde olarak azaltma da o kadar büyük olur.

• Planlanan fiziksel aktivitenin etkisi sonrasında ne kadar süre devam eder?

  • –Efor ne kadar yoğun ve uzun sürdüyse, etkisi de o kadar uzun süre devam eder.
  • –Bazal oranı eforun bitiminden sonra 8–12 saat süreyle %20–50 azaltın

2. Karbonhidrat alımını artırın

• Ya eforun başlamasından epey önce (1–2 saat) yavaş etkili karbonhidratlar ya da eforun hemen öncesinde çok hızlı etkili karbonhidratlar

• Efor sırasında her 15–20 dakikada bir sıvı halde 1–2 ekmek birimi (EB) alın. Efor sırasında yavaş emilen karbonhidratlardan kaçının.

• Spordan sonra: Kas depolarının yeniden dolma etkisine dikkat edin! Gerekirse karbonhidrat alımını artırmaya devam edin

3. Sıvı alın

• Başlangıç kan şekeri böbrek eşiğinin (yaklaşık 160 mg/dl) üzerindeyse, diyabetli sporcuların spordan önce ve spor sırasında metabolizması sağlıklı kişilerden daha fazla sıvı içmesi gerekir

• Spor sırasında en uygun olanı karbonhidrat içeren sıvılardır

4. Kan şekerini ölçün

• Her fiziksel aktiviteden önce kan şekeri mutlaka ölçülmelidir.

• Diyabetli sporcuların çoğu, o anda etkili olan insülin miktarına, antrenman durumuna vb. bağlı olarak 150–180 mg/dl (8,5–10 mmol/l) arasında bir başlangıç kan şekerini hedefler.

• Tehlikeli spor dallarında daha yüksek bir „güvenlik kan şekeri“ önerilir.

5. Ketonları ölçün

Kan şekeri değerleri 250 mg/dl’nin (14 mmol/l) üzerindeyse veya ketoasidoz belirtileri varsa bir keton testi (sporcularda kanda) yapılmalıdır!

6. „SOS spor seti“ni yanınıza alın

Diyabetli kişiler acil durum için yeterli miktarda ekmek birimi (EB) yanlarında olmadan hiçbir yere gitmemeli, hele koşuya hiç çıkmamalıdır.

Tüm gün süren aktiviteler için SOS spor seti:

• Kan şekeri ölçüm cihazı, yeterli test şeridi, parmak delme cihazı, kan keton ölçüm cihazı

• İnsülin, glukagon enjektörü, enjektörler, kalemler

• İnsülin pompası: piller, yedek kateter vb.

• Yeterli sıvı

• Yeterli miktarda „hızlı“ karbonhidrat (kola, glukoz jeli, üzüm şekeri vb.)

• Yeterli miktarda „yavaş“ karbonhidrat (meyve, ekmek, enerji veya müsli barı vb.)

7. CGM ve spor

• Spora glukoz eğilimi yükselirken başlayın

• Spor profili programlayın:

  • –„Düşük kan şekeri“ alarmı için 120 mg/dl
  • –Ön alarmı mümkün olduğunca hassas ayarlayın (çoğunlukla 2 mg/min)
  • –„Yüksek kan şekeri“ alarmı için 220 ila 250 mg/dl ya da alarmı devre dışı bırakın
  • –„Yüksek kan şekeri bekleniyor“ ön alarmı kapatılabilir.

• CGM vericisini ve insülin pompası kateterini ayrıca Fixomull stretch® veya kinesio bant ile sabitleyin

8. Spordan veya antrenmandan sonra kateter değişimi önerilir

Özellikle bazal oran azaltılmışken ve doku kanlanması artmışken, doku sıvısının veya kanın geri akması nedeniyle spor bittikten sonra kan şekerinde belirgin yükselmeler olabilir.

Diyabet ve spor konusunda daha fazla bilgi: Diabetes- und Sportfibel, Diabetes und Sport Jahrbuch, www.idaa.de

Kullanım kılavuzunun kaynağı: Diabetes- und Sportfibel: Ulrike Thurm, Bernhard Gehr – 19,90 € / 33,90 sFr, ISBN 978-3-87409-457-3, 3. baskı 2009, 446 sayfa, karton kapak, DIN A5